അറിയാം പരമശിവന്റെ 25 പ്രധാന ഭാവങ്ങള്‍

ഹിന്ദു ദർശനത്തിൽ പരമശിവൻ ഒരൊറ്റ രൂപത്തിൽ മാത്രം പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന ദേവനല്ല. സൃഷ്ടി, സംരക്ഷണം, സംഹാരം, ജ്ഞാനം, കരുണ, തപസ്സ് എന്നിവയെ പ്രതിനി:ധീകരിക്കുന്ന അനവധി ഭാവങ്ങളിലാണ് ശിവനെ ആരാധിക്കുന്നത്. ഓരോഭാവവും മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ ഒരു തത്ത്വത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ശൈവാഗമങ്ങളും പുരാണങ്ങളും പരാമർശിക്കുന്ന പരമശിവന്റെ 25 പ്രധാന ഭാവങ്ങൾ ചുരുക്കത്തിൽ പരിചയപ്പെടാം. പല ക്ഷേത്രങ്ങളിലും അതുകൊണ്ട് നമ്മൾ കാണുന്നത് പല ഭാവത്തിലുള്ള ശിവനെ ആകും.

1. സദാശിവൻ

ശിവന്റെ പരമാത്മസ്വരൂപമാണ് സദാശിവൻ. സൃഷ്ടിയും സംഹാരവും അതിജീവിച്ച ശുദ്ധ ചൈതന്യത്തിന്റെ പ്രതീകമായി ഈ രൂപം കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

2. മഹാദേവൻ

ദേവന്മാരിൽ മഹാനായ ദേവൻ എന്ന നിലയിൽ ആരാധിക്കപ്പെടുന്ന ശിവഭാവമാണ് മഹാദേവൻ. എല്ലാ ദേവശക്തികളും ഒത്തുചേരുന്ന പരമാധികാര സ്വരൂപം.

3. നടരാജൻ

പ്രപഞ്ചനൃത്തത്തിന്റെ ദേവനായി ശിവൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന രൂപം.സൃഷ്ടിയും സംഹാരവും ഒരേനൃത്തത്തിലൂടെ നടക്കുന്നു എന്ന ദർശനം ഇതിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.

4. ദക്ഷിണാമൂർത്തി

ജ്ഞാനഗുരുവായ ശിവൻ. വടവൃക്ഷത്തിന്റെ കീഴിൽ മൗനമായി ഋഷിമാർക്ക് ആത്മജ്ഞാനം പകരുന്ന ഗുരുസ്വരൂപം.

5. അർദ്ധനാരീശ്വരൻ

ശിവനും പാർവതിയും ഒന്നായ രൂപം. പുരുഷശക്തിയും സ്ത്രീശക്തിയും ചേർന്നാലേ സൃഷ്ടി പൂർണ്ണമാകൂ എന്ന തത്ത്വം ഇതിലൂടെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

6. ഭൈരവൻ

ദുഷ്ടശക്തികളെ സംഹരിക്കുന്ന ഭയങ്കരഭാവം. ക്ഷേത്രങ്ങളുടെ രക്ഷാധികാരിയായും ഭൈരവനെ ആരാധിക്കുന്നു.

7. അഘോരൻ

ശ്മശാനവാസിയായ ശിവന്റെ താന്ത്രികഭാവം. ജനന-മരണ സത്യത്തെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്ന ദർശനമാണ് ഇതിന്റെ പിന്നിൽ.

8. നീലകണ്ഠൻ

പാലാഴി മഥനത്തിൽ പുറപ്പെട്ട ഹാലാഹല വിഷം കുടിച്ച് ലോകത്തെ രക്ഷിച്ച ശിവഭാവം. കരുണയും ത്യാഗവും ഇതിന്റെ പ്രതീകം.

9. ചന്ദ്രശേഖരൻ

ചന്ദ്രനെ ജടയിൽ ധരിച്ച ശിവൻ. കാലചക്രവും പ്രകൃതിയുടെ താളവും നിയന്ത്രിക്കുന്ന ശക്തിയെ ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

10. പാശുപതി

സകല ജീവജാലങ്ങളുടെയും അധിപൻ എന്ന നിലയിൽ ശിവനെ വിളിക്കുന്ന നാമം.പ്രകൃതിയോടുള്ള ഐക്യത്തിന്റെ പ്രതീകം.

11. രുദ്രൻ

വേദങ്ങളിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്ന ഉഗ്രശക്തിയായ ശിവഭാവം. സംഹാരത്തിന്റെയും രൂപാന്തരത്തിന്റെയും ദൈവശക്തി.

12. മഹാകാലേശ്വരൻ

കാലത്തെ പോലും നിയന്ത്രിക്കുന്ന ശിവരൂപം. ഉജ്ജയിനിയിലെ ജ്യോതിർലിംഗമായ മഹാകാലേശ്വരൻ ഈ ഭാവത്തിന്റെ പ്രതിനിധിയാണ്.

13. സോമനാഥൻ

ദ്വാദശ ജ്യോതിർലിംഗങ്ങളിൽ ആദ്യത്തേതായി കരുതപ്പെടുന്ന ശിവരൂപം. ചന്ദ്രദേവന്റെ അനുഗ്രഹവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആരാധന.

14. മല്ലികാർജ്ജുനൻ

ശ്രീശൈലത്തിലെ ജ്യോതിർലിംഗസ്വരൂപം. പാർവതിയോടൊപ്പം ദമ്പതികളായി ആരാധിക്കപ്പെടുന്ന ശിവഭാവം.

15. കേദാരനാഥൻ

ഹിമാലയത്തിലെ കേദാർനാഥ് ക്ഷേത്രത്തിൽ ആരാധിക്കപ്പെടുന്ന ശിവൻ. തപസ്സിന്റെയും ആത്മ പരിശുദ്ധിയുടെയും പ്രതീകം.

16. വിശ്വനാഥൻ

കാശിയിലെ ശിവസ്വരൂപം. ലോകത്തിന്റെ അധിപനായ ദൈവമായി വിശ്വനാഥനെ ആരാധിക്കുന്നു.

17. രാമേശ്വരൻ

ശ്രീരാമൻ പ്രതിഷ്ഠിച്ച ശിവലിംഗമായി പുരാണങ്ങളിൽ പറയപ്പെടുന്ന രൂപം. ഭക്തിയും വിനയവും സൂചിപ്പിക്കുന്ന ശിവഭാവം.

18. ത്രിപുരാന്തകൻ

ത്രിപുരാസുരന്മാരെ സംഹരിച്ച ശിവൻ. അഹങ്കാരത്തെയും അധർമത്തെയും നശിപ്പിക്കുന്ന ശക്തി.

19. കാലഭൈരവൻ

കാലത്തിന്റെ അധിപനായ ഭൈരവസ്വരൂപം. സമയം നിയന്ത്രിക്കുന്ന ശക്തിയുടെ പ്രതീകം.

20. ഗംഗാധരൻ

ഗംഗയെ ജടയിൽ സ്വീകരിച്ച ശിവൻ. ലോകത്തിന് ജീവൻ നൽകുന്ന ജലശക്തിയുടെ പ്രതീകം.

21. അന്നദാനപ്രഭു

വിശപ്പുള്ളവർക്കു ഭക്ഷണം നൽകുന്ന കരുണാമൂർത്തിയായ ശിവഭാവം. സേവയും ദാനധർമ്മവും ഇതിലൂടെ പ്രതിപാദിക്കുന്നു.

22. ശർഭേശ്വരൻ

നരസിംഹാവതാരത്തിന്റെ ഉഗ്രത ശമിപ്പിക്കാൻ ശിവൻ സ്വീകരിച്ച രൂപം എന്നാണ് പുരാണകഥ.

23. യോഗേശ്വരൻ

യോഗത്തിന്റെ അധിപനായ ശിവൻ. ധ്യാനവും ആത്മനിയന്ത്രണവും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന രൂപം.

24. ഭിക്ഷാടനമൂർത്തി

അഹങ്കാരം നശിപ്പിക്കാൻ ഭിക്ഷാടകനായി ലോകത്ത് സഞ്ചരിച്ച ശിവഭാവം. വിനയത്തിന്റെ പ്രതീകം.

25. ലിംഗേശ്വരൻ

ശിവലിംഗസ്വരൂപം. രൂപരഹിതമായ പരബ്രഹ്മത്തിന്റെ പ്രതീകമായി ശിവലിംഗത്തെ ആരാധിക്കുന്നു.